اعتکاف و ظرفیت مساجد در مدیریت شهری

در روزهای گذشته در سر تا سر میهن اسلامی مراسم پر فیض و پر از خاطره برگزار شد. روزهایی که عطر خوشِ مناجات از گلدسته های مساجد « اعتکاف » بیش از پیش به مشام می رسید. این ضیافت سه روزه ، فرصتی بود تا جان های
خسته در زلال بندگی شست و شو شوند و در هیاهوی دنیای پر زرق و برق امروز و در میان دغدغه های روزمره زندگی به خویشتن بازگردند و فرصتی یابند برای صیقل روح در زلالِ بندگی.

اعتکافی که طبق اعلام رسانه های رسمی ، امسال رشد ۳۰ درصدی نسبت به سال گذشته را تجربه می کرد و جمعیتی در حدود یک و نیم میلیون نفر در این مراسم معنوی شرکت کردند که از این تعداد حدود ۶۰۰ هزار نفر آن دانش آموز بودند.

اما حضور پر شور جوانان و نوجوانان در مراسم اعتکاف امسال ، یک پیام روشن برای ما داشت ، اینکه ظرفیت مساجد ما بسیار فراتر از اقامه چند مکانی برای عبادات فردی و رکعت نماز در روز است. مسجد نباید صرفا گروهی باشد که در هایش پس از اذان بسته شود.

مسجد در تراز انقلاب اسلامی، باید « قلب تپنده محله » باشد. یعنی همان گونه که در اعتکاف ، تمام نیازهای معنوی و اجتماعی معتکف در مسجد تأمین می شود ، در طول سال نیز مسجد باید مرجع حل مشکلات مردم ، مرکز مشاوره ،
کانونِ هم افزایی خیرین و پناهگاه امن نوجوانانِ باشد.

امروز که در ادبیات و نشست های مدیریت شهری ، سخن از « محله محوری » است.
در مناطق پر چالشی مانند حاشیه شهرها و کلان شهرها ، بهترین و کارآمدترین بستر برای تحقق این شعار ، « مساجد »
هستند.

مساجد می توانند به عنوان دیده بان های محله ، آسیب های اجتماعی را شناسایی و قبل از تبدیل شدن به بحران ، آنها را مدیریت کنند. ما نیازمند مساجدی هستیم که برای نشاط ، ورزش و خلاقیت نوجوانان برنامه داشته باشند.

مسجد تاثیرگذار ، مسجدی است که نوجوان محله ، آنجا را نه یک فضای خشک و رسمی ، بلکه « خانه دوم » خود بداند؛ جایی که هم نماز می خواند و هم درس می خواند ، هم ورزش می کند و هم مهارت می آموزد.

جوان و نوجوان امروز ما در هیاهوی فضای مجازی ، بیش از هر چیز به « هویت » و « تعلق خاطر » نیاز دارد. اعتکاف به او هویت میدهد ، اما برای تداوم این مسیر ، باید ساختار مساجد نیز تغییر کند. ما به عنوان فعالان فرهنگی باید مطالبه گر باشیم تا مدیریت مساجد به سمت جوانگرایی و استفاده از ابزارهای نوین حرکت کند و همچنین بسترهای نشاط مشروع در
حاشیه مساجد ایجاد شود.

اگر مدیران شهری ، پیوستِ فرهنگی تمام یا بخش قابل توجهی از پروژه های خود را با محوریت مساجدِ تاثیرگذارِ هر محله تعریف کنند، شاهد پویایی هر چه بیشتر مساجد و تاثیرگذاری چند برابری آن خواهیم بود.

سخن پایانی : اگر می خواهیم شهرها آباد ، ایمن و مومن بمانند، راهی جز بازگشت به مسجد نداریم. جایی که امام خمینی (ره) فرمودند : مساجد سنگر هستند. و سنگر محلی ایمن در برابر تهاجمات فرهنگی و اجتماعی است.